Anoniem bewegend in je omgeving. De buurten waar je woonde in de middelste acht decennia van de vorige eeuw. Tussen mensen die ook zwermden en zwoegden om net genoeg te leven. Jaren van her, gewone mensen die elkaar gedoogden en elkaar lieten zijn wie ze waren. Verlangend naar een stuk brood, een warm onderdak en verder niets. Smachtend naar waardigheid: mens zijn tussen de medemensen.
Oma werd geboren in 1908. Toevallig in Duitsland. Waar ze niet lang heeft gewoond, want de hele familie verhuisde naar Nederlands Limburg.
Ze waren Tsjechen, haar vader ging als mijnwerker daar waar de kompels een stuiver meer konden verdienen. En zou later als (gelukkig niet verorberd) kanonnenvlees door het Europa van W.O. I zwalpen.
Een van de zes kinderen in het gezin overleed ten gevolge van te harde klappen op school, zulke straffen waren toen nog gemeengoed.
Als helemáál niet goed, maar als zéér gemeen, zo moet het leven toen aangevoeld hebben voor mensen zoals zij.
Katharina Elisabeth voor de burgerlijke stand, Käthe voor de familie, ging naar Amsterdam om te ‘dienen’ bij rijkere families. Daar zal ze misschien de naam ‘Kathie’ gekregen hebben. De overlevering vermeldt van haar carrière aldaar niets noemenswaardigs, of eigenlijk gewoon niets.
Maar God, wat heeft ze daar geleerd om te sloven en te wroeten.
Het is er haar hele leven lang niet meer uitgegaan.
Als je als kleinkind, er waren er zo zeven, haar iets vertelde.
Ze keek je aan met zo’n unieke blik.
Onbegrip. (Was wat die puber haar vertelde te nieuwerwets of te moeilijk voor haar?)
Medelijden. Dat ook. Omdat haar kleinkind in diezelfde wereld terecht gekomen was als die van haar.
Warmte. Omdat je nog zo naïef kon hopen of wat er komen zou.
Koek met boter. Ik leg jullie graag uit waarom dat een emotie is. De drie genoemde gevoelens die Oma’s blik uitstraalde, vormden een organisch geheel met het opdienen van deze lekkernij.
Oma richtte vervolgens die blik naar beneden en nodigde de mijne uit naar het schoteltje met zelf afgesneden ontbijtkoek besmeerd met een dikke laag echte roomboter. En dat woord ‘echte’ zei ze dan met een ironische nadruk, waar zij alleen patent op had.
Ik denk dat zij dit zoete gebak opdiende als Troost, als een Aansporing tot berusting én een Vermaning om niet te veel na te denken, geen bergen te willen bestormen om daarna weer in diepe dalen te verzanden.
Gelukkige 115e verjaardag vandaag!
Wensen van hier naar daar. Waar en hoe dat ook moge zijn.
Zeker is wel dat jij ook daar weer, net als in je 83 levende jaren, gewoon een mens onder de gewone mensen zal zijn.
Je kon niet anders. En deed dat geweldig goed.
Vertalingen VP 
Plaats een reactie